شمش فولادی به چه محصولاتی تبدیل میشود؟
شمش فولادی نقطه شروع زنجیره تولید بسیاری از محصولات فولادی است. تقریباً هر محصول فولادی که در ساختمان، حملونقل یا صنایع مادر میبینید، در یکی از مراحل تولید خود به شمش فولادی وابسته بوده است.
اما همه شمشها کاربرد یکسانی ندارند. تفاوت در ابعاد، سطح مقطع و فرآیند تولید باعث شده هر نوع شمش فولادی، برای محصول مشخصی مناسب باشد.
در این مقاله، بدون حاشیهپردازی، دقیق بررسی میکنیم هر نوع شمش فولادی به چه محصولاتی تبدیل میشود و انتخاب اشتباه چه هزینههایی به همراه دارد.
شمش فولادی چیست و چرا اهمیت دارد؟
شمش فولادی محصول جامدی است که از انجماد فولاد مذاب در قالبهای مشخص به دست میآید. این محصول بهگونهای طراحی شده که:
-
حملونقل آن ساده باشد
-
مستقیماً وارد خط نورد یا شکلدهی شود
-
خواص مکانیکی فولاد در آن حفظ شود
اهمیت شمش فولادی در این است که کیفیت نهایی محصول فولادی، تا حد زیادی به کیفیت شمش اولیه وابسته است.
انواع شمش فولادی و تفاوت کاربرد آنها
در صنعت فولاد، چهار نوع شمش فولادی رایج وجود دارد که هرکدام برای کاربرد خاصی استفاده میشوند.
1. شمش فولادی دستی (Ingot)
این نوع شمش معمولاً در کارگاهها و واحدهای کوچک تولید میشود.
ویژگیها:
-
طول معمولاً کمتر از ۲ متر
-
سطح مقطع ذوزنقهای یا مستطیلی
-
تولید غیرپیوسته
کاربردها:
-
پروژههای محدود
-
کارگاههای کوچک ریختهگری
-
تولید قطعات خاص با تیراژ کم
امروزه استفاده از این نوع شمش در صنعت مدرن کاهش یافته و جای خود را به شمشهای پیوسته داده است.
2. شمش فولادی بیلت (Billet)
بیلت یکی از پرمصرفترین شمشهای فولادی در دنیاست و پایه اصلی بسیاری از محصولات ساختمانی محسوب میشود.
مشخصات فنی:
-
سطح مقطع مربع یا دایرهای
-
عرض حداکثر ۱۵ سانتیمتر
-
تولید شده به روش ریختهگری پیوسته (CCM)
با توجه به تأثیر نوع شمش و کاربرد آن، اطلاع از قیمت شمش فولادی میتواند به تصمیمگیری دقیقتر در خرید کمک کند.
محصولاتی که از بیلت ساخته میشوند:
-
میلگرد
-
سیم مفتول
-
آرماتور
-
مقاطع سبک فولادی
بیلت به دلیل تعادل بین استحکام و قابلیت نورد، انتخاب اصلی خطوط نورد میلگرد است.
3. شمش فولادی بلوم (Bloom) یا فابریک
بلوم در واقع بیلتی با ابعاد بزرگتر است که برای کاربردهای سنگینتر استفاده میشود.
در بازار، این نوع شمش اغلب با نام فابریک شناخته میشود.
ویژگیها:
-
سطح مقطع بزرگتر نسبت به بیلت
-
تحمل تنشهای بالاتر
-
مناسب برای نورد مقاطع صنعتی
محصولات ساختهشده از بلوم (فابریک):
-
ریل قطار
-
تیرآهن
-
ناودانی
-
نبشی
-
قوطیهای صنعتی سنگین
در پروژههایی که استحکام، طول بالا و پایداری سازه اهمیت دارد، فابریک انتخاب منطقیتری نسبت به بیلت است.
پروفیلهای گالوانیزه به دلیل مقاومت در برابر زنگزدگی در صنعت خودرو کاربرد زیادی دارند. جزئیات بیشتر را در مقاله کاربرد ورق گالوانیزه در صنعت خودروسازی + مراحل تولید بخوانید.
4. شمش فولادی اسلب (Slab) یا تختال
اسلب پایه تولید تمام ورقهای فولادی است.
ابعاد رایج:
-
ضخامت: حدود ۲۳ سانتیمتر
-
عرض: حدود ۱۲۵ سانتیمتر
-
طول: تا ۱۲ متر
کاربرد اصلی اسلب:
-
تولید ورق گرم
-
ورق سرد
-
ورقهای صنعتی و ساختمانی
تقریباً تمام صنایع خودروسازی، لوازم خانگی و بستهبندی فلزی، بهطور مستقیم به اسلب وابستهاند.
دقیقاً چه محصولاتی از شمش فولادی ساخته میشوند؟
اگر بخواهیم بهصورت خلاصه و کاربردی پاسخ دهیم:
-
میلگرد و سیم مفتول: از شمش بیلت
-
ریل قطار و مقاطع سنگین: از شمش بلوم (فابریک)
-
ورقهای فولادی: از شمش اسلب
-
مقاطع خاص و سفارشی: بسته به ابعاد، از بیلت یا بلوم
انتخاب نادرست نوع شمش، میتواند باعث:
-
افت کیفیت محصول نهایی
-
افزایش ضایعات
-
بالا رفتن هزینه تولید
شود؛ به همین دلیل شناخت کاربرد هر شمش، یک مزیت رقابتی در صنعت فولاد محسوب میشود.
جمعبندی
شمش فولادی فقط یک ماده اولیه نیست؛ پایه کیفیت و عملکرد محصول فولادی نهایی است.
بیلت، بلوم (فابریک) و اسلب هرکدام برای مسیر مشخصی از تولید طراحی شدهاند و استفاده درست از آنها، هم هزینه را کاهش میدهد و هم کیفیت را افزایش میدهد.
اگر هدف تولید محصولی استاندارد، با دوام و اقتصادی است، انتخاب نوع شمش فولادی اولین و مهمترین تصمیم است.
سوالات متداول
شمش فولادی چیست و چه کاربردی دارد؟
شمش فولادی ماده اولیه تولید بسیاری از محصولات فولادی است که از انجماد فولاد مذاب به دست میآید. این محصول مستقیماً وارد خطوط نورد شده و پایه تولید میلگرد، ورق، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی محسوب میشود.
کدام نوع شمش فولادی برای تولید میلگرد استفاده میشود؟
برای تولید میلگرد معمولاً از شمش فولادی بیلت استفاده میشود. بیلت به دلیل سطح مقطع کوچکتر و قابلیت نورد بالا، گزینهای مناسب برای تولید میلگرد و سیم مفتول است.
برای انتخاب شمش فولادی مناسب باید به چه نکاتی توجه کرد؟
برای انتخاب شمش فولادی مناسب باید به موارد زیر توجه شود:
-
نوع محصول نهایی
-
ابعاد و سطح مقطع شمش
-
استاندارد تولید
-
شرایط نورد و مصرف صنعتی
